Defne
New member
Pleva hastalığı neden olur? Ciltteki bu gizemli misafir nereden çıkıyor?
İnsan vücudunun bazen gerçekten tuhaf bir mizah anlayışı olduğunu düşünüyorum. Bir sabah aynaya bakıyorsunuz, her şey normal. Ertesi gün cildinizde küçük kırmızı-kahverengi kabarıklıklar beliriyor ve insanın aklına ilk olarak “Ben şimdi neye alerji oldum?” geliyor. Sonra internet araştırması başlıyor. Beş dakika sonra kendinizi dermatoloji profesörü sanıyorsunuz, on dakika sonra da evdeki deterjandan geçen ay yediğiniz çileğe kadar herkesi şüpheli ilan ediyorsunuz.
Pleva da tam bu noktada insanı şaşırtabilen cilt hastalıklarından biri. Aslında “PLEVA” denildiğinde çoğunlukla pityriasis lichenoides et varioliformis acuta kastediliyor. Bu hastalık, pityriasis lichenoides adı verilen ve akut PLEVA ile daha kronik seyreden PLC'nin aynı spektrumda değerlendirildiği, nadir görülen bir deri hastalığıdır. En önemli ayrıntı ise şu: Pleva'nın kesin olarak bilinen tek bir nedeni yoktur. Araştırmacılar birkaç farklı mekanizma üzerinde duruyor. DermNet®
Pleva'nın nedeni tam olarak neden bulunamıyor?
Buradaki en kafa karıştırıcı nokta şu: Pleva için “Şu mikrop neden olur”, “Şu yiyecek tetikler” veya “Stresten çıkar” şeklinde kesin bir formül bulunmuyor.
Dermatoloji kaynaklarında hastalığın nedenine ilişkin başlıca görüşlerden biri, bağışıklık sisteminin bazı enfeksiyonlara karşı verdiği aşırı duyarlılık veya inflamatuvar yanıt. Epstein-Barr virüsü, sitomegalovirüs ve HIV gibi bazı virüslerle; Staphylococcus ve Streptococcus gibi bakterilerle; hatta Toxoplasma gondii gibi bazı parazitlerle ilişkili bağışıklık tepkileri araştırılmış durumda. Ancak burada önemli bir ayrım var: Bu mikroorganizmalardan birinin bulunması, otomatik olarak “Pleva'nın sebebi budur” anlamına gelmiyor. DermNet®
Yani bağışıklık sistemi bazen güvenlik görevlisi gibi davranıyor: Ortada gerçek bir tehdit olabilir, fakat alarmın ne kadar yüksek sesle çalacağı kişiden kişiye değişebiliyor.
Enfeksiyon mu, bağışıklık sistemi mi?
Pleva konusunda ilginç olan şey tam da burada başlıyor. Hastalığın enfeksiyonlardan sonra gelişebileceği düşünülse de Pleva doğrudan “bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı” gibi değerlendirilmez.
Araştırılan mekanizmalardan biri, bağışıklık sisteminin belirli bir tetikleyiciye karşı olağandışı inflamatuvar tepki vermesi. Bu nedenle “Pleva neden oldu?” sorusuna verilen en dürüst cevap çoğu zaman “Kesin nedeni bilinmiyor; bağışıklık aracılı bazı mekanizmalar düşünülüyor” oluyor. DermNet®
Bu belirsizlik hastalar açısından can sıkıcı olabilir. Çünkü insan zihni bir sebep bulmak istiyor. “Dün bunu yedim, bugün çıktı” demek çok daha rahatlatıcı geliyor. Fakat cilt hastalıklarında zamanlama her zaman nedensellik anlamına gelmiyor.
Bir forum kullanıcısının “Ben bunu stres yüzünden oldum” demesi kendi deneyimi açısından değerli olabilir; ancak bilimsel açıdan bunu herkes için geçerli bir neden kabul etmek doğru olmaz.
İlaçlar veya aşılar Pleva'yı tetikleyebilir mi?
Burada da ilginç bir ayrıntı var. DermNet, pityriasis lichenoides için bazı ilaçlara bağlı inflamatuvar reaksiyonların olası tetikleyiciler arasında değerlendirildiğini belirtiyor. Anti-TNF ilaçları, statinler, bazı antidepresanlar, aşılar ve radyokontrast maddeler bu bağlamda rapor edilmiş seçenekler arasında yer alıyor. DermNet®
Fakat bu bilgi “Bu ilaçları kullanan herkes Pleva olur” şeklinde okunmamalı.
Tam tersine, burada doktor açısından önemli olan şey zamanlamayı değerlendirmek: Yeni bir ilaç başladı mı? Döküntü bundan ne kadar sonra ortaya çıktı? Başka belirtiler var mı? Daha önce benzer bir tablo yaşandı mı?
İşte bu nedenle kişinin kullandığı ilaçların listesini doktora doğru şekilde anlatması oldukça önemli.
Pleva nasıl anlaşılır? Her kırmızı kabarıklık Pleva değildir
Pleva genellikle gövde ve kol-bacakların vücuda yakın bölümlerinde görülebilen kırmızımsı veya kahverengimsi papüllerle ortaya çıkabilir. Akut form olan PLEVA'da lezyonlar hızlı şekilde gelişebilir; bazıları su toplaması, püstül, kanamalı kabuk veya ülser görünümüne dönüşebilir. Kaşıntı ya da yanma da görülebilir. İyileşme sonrasında ciltte renk değişiklikleri kalabilir. DermNet®
İşte burada internetin meşhur “fotoğrafa bakarak teşhis” macerası devreye giriyor.
“Bende de üç tane kırmızı nokta var, kesin Pleva.”
Hayır, bu kadar kolay değil.
Çünkü benzer görünümlere sahip çok sayıda deri hastalığı bulunuyor. DermNet'in ayırıcı tanılar arasında lenfomatoid papüloz, guttat psoriasis, suçiçeği, pityriasis rosea, böcek ısırığı reaksiyonları, liken planus ve bazı başka hastalıkları sayması da bunun neden önemli olduğunu gösteriyor. DermNet®
Dolayısıyla ciltte yeni ve açıklanamayan bir döküntü ortaya çıktığında “Google görseli doktorluğu” yerine dermatoloji değerlendirmesi çok daha güvenilir bir yol.
Erkekler ve kadınlar bu duruma nasıl yaklaşabilir?
Burada cinsiyet üzerinden kesin karakter hükümleri vermek yerine farklı problem çözme biçimlerinden söz etmek daha doğru.
Mesela forumdaki Mehmet, döküntüyü fark ettiği anda telefonu çıkarıp not almaya başlayabilir:
“İlk lezyon pazartesi çıktı. Çarşamba çoğaldı. Yeni ilaç: yok. Ateş: yok. Kaşıntı: hafif.”
Bu yaklaşım oldukça stratejik. Doktor görüşmesinde işe yarayabilecek bilgileri düzenliyor ve gözlemlerini kaydediyor.
Aynı sırada Elif, “Kaşınıyor mu, canın yanıyor mu, moralini etkiledi mi?” diye sorabilir. Çünkü ciltte görünen bir hastalığın kişinin özgüvenini, sosyal hayatını veya insanlarla iletişimini etkileyebileceğini fark ediyor.
İkisi de farklı ama değerli bir katkı sunuyor.
Üstelik rollerin cinsiyetle sınırlı olmadığını özellikle vurgulamak gerekir. Çok titiz bir kadın hastalık günlüğü tutabilir; çok empatik bir erkek arkadaşının kaygısını önemseyebilir. Sessiz bir genç bütün süreci tek başına araştırabilir; sosyal bir başka hasta forumlardan deneyim toplamayı tercih edebilir.
Asıl mesele “erkekler şöyle, kadınlar böyle” demek değil. Bir sağlık sorununda hem veriye hem de duygusal desteğe ihtiyaç duyulabileceğini kabul etmek.
Pleva stres yüzünden mi olur?
Bu soru forumlarda muhtemelen en çok tartışılacak konulardan biri.
Stres ile birçok cilt hastalığı arasında ilişki konuşulsa da Pleva'nın doğrudan “stres hastalığı” olduğunu söylemek doğru değildir. Pleva'nın kesin nedeni bilinmemektedir ve hastalığın bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmaları üzerinde durulmaktadır. DermNet®
İnsan vücudunun bazen gerçekten tuhaf bir mizah anlayışı olduğunu düşünüyorum. Bir sabah aynaya bakıyorsunuz, her şey normal. Ertesi gün cildinizde küçük kırmızı-kahverengi kabarıklıklar beliriyor ve insanın aklına ilk olarak “Ben şimdi neye alerji oldum?” geliyor. Sonra internet araştırması başlıyor. Beş dakika sonra kendinizi dermatoloji profesörü sanıyorsunuz, on dakika sonra da evdeki deterjandan geçen ay yediğiniz çileğe kadar herkesi şüpheli ilan ediyorsunuz.
Pleva da tam bu noktada insanı şaşırtabilen cilt hastalıklarından biri. Aslında “PLEVA” denildiğinde çoğunlukla pityriasis lichenoides et varioliformis acuta kastediliyor. Bu hastalık, pityriasis lichenoides adı verilen ve akut PLEVA ile daha kronik seyreden PLC'nin aynı spektrumda değerlendirildiği, nadir görülen bir deri hastalığıdır. En önemli ayrıntı ise şu: Pleva'nın kesin olarak bilinen tek bir nedeni yoktur. Araştırmacılar birkaç farklı mekanizma üzerinde duruyor. DermNet®
Pleva'nın nedeni tam olarak neden bulunamıyor?
Buradaki en kafa karıştırıcı nokta şu: Pleva için “Şu mikrop neden olur”, “Şu yiyecek tetikler” veya “Stresten çıkar” şeklinde kesin bir formül bulunmuyor.
Dermatoloji kaynaklarında hastalığın nedenine ilişkin başlıca görüşlerden biri, bağışıklık sisteminin bazı enfeksiyonlara karşı verdiği aşırı duyarlılık veya inflamatuvar yanıt. Epstein-Barr virüsü, sitomegalovirüs ve HIV gibi bazı virüslerle; Staphylococcus ve Streptococcus gibi bakterilerle; hatta Toxoplasma gondii gibi bazı parazitlerle ilişkili bağışıklık tepkileri araştırılmış durumda. Ancak burada önemli bir ayrım var: Bu mikroorganizmalardan birinin bulunması, otomatik olarak “Pleva'nın sebebi budur” anlamına gelmiyor. DermNet®
Yani bağışıklık sistemi bazen güvenlik görevlisi gibi davranıyor: Ortada gerçek bir tehdit olabilir, fakat alarmın ne kadar yüksek sesle çalacağı kişiden kişiye değişebiliyor.
Enfeksiyon mu, bağışıklık sistemi mi?
Pleva konusunda ilginç olan şey tam da burada başlıyor. Hastalığın enfeksiyonlardan sonra gelişebileceği düşünülse de Pleva doğrudan “bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı” gibi değerlendirilmez.
Araştırılan mekanizmalardan biri, bağışıklık sisteminin belirli bir tetikleyiciye karşı olağandışı inflamatuvar tepki vermesi. Bu nedenle “Pleva neden oldu?” sorusuna verilen en dürüst cevap çoğu zaman “Kesin nedeni bilinmiyor; bağışıklık aracılı bazı mekanizmalar düşünülüyor” oluyor. DermNet®
Bu belirsizlik hastalar açısından can sıkıcı olabilir. Çünkü insan zihni bir sebep bulmak istiyor. “Dün bunu yedim, bugün çıktı” demek çok daha rahatlatıcı geliyor. Fakat cilt hastalıklarında zamanlama her zaman nedensellik anlamına gelmiyor.
Bir forum kullanıcısının “Ben bunu stres yüzünden oldum” demesi kendi deneyimi açısından değerli olabilir; ancak bilimsel açıdan bunu herkes için geçerli bir neden kabul etmek doğru olmaz.
İlaçlar veya aşılar Pleva'yı tetikleyebilir mi?
Burada da ilginç bir ayrıntı var. DermNet, pityriasis lichenoides için bazı ilaçlara bağlı inflamatuvar reaksiyonların olası tetikleyiciler arasında değerlendirildiğini belirtiyor. Anti-TNF ilaçları, statinler, bazı antidepresanlar, aşılar ve radyokontrast maddeler bu bağlamda rapor edilmiş seçenekler arasında yer alıyor. DermNet®
Fakat bu bilgi “Bu ilaçları kullanan herkes Pleva olur” şeklinde okunmamalı.
Tam tersine, burada doktor açısından önemli olan şey zamanlamayı değerlendirmek: Yeni bir ilaç başladı mı? Döküntü bundan ne kadar sonra ortaya çıktı? Başka belirtiler var mı? Daha önce benzer bir tablo yaşandı mı?
İşte bu nedenle kişinin kullandığı ilaçların listesini doktora doğru şekilde anlatması oldukça önemli.
Pleva nasıl anlaşılır? Her kırmızı kabarıklık Pleva değildir
Pleva genellikle gövde ve kol-bacakların vücuda yakın bölümlerinde görülebilen kırmızımsı veya kahverengimsi papüllerle ortaya çıkabilir. Akut form olan PLEVA'da lezyonlar hızlı şekilde gelişebilir; bazıları su toplaması, püstül, kanamalı kabuk veya ülser görünümüne dönüşebilir. Kaşıntı ya da yanma da görülebilir. İyileşme sonrasında ciltte renk değişiklikleri kalabilir. DermNet®
İşte burada internetin meşhur “fotoğrafa bakarak teşhis” macerası devreye giriyor.
“Bende de üç tane kırmızı nokta var, kesin Pleva.”
Hayır, bu kadar kolay değil.
Çünkü benzer görünümlere sahip çok sayıda deri hastalığı bulunuyor. DermNet'in ayırıcı tanılar arasında lenfomatoid papüloz, guttat psoriasis, suçiçeği, pityriasis rosea, böcek ısırığı reaksiyonları, liken planus ve bazı başka hastalıkları sayması da bunun neden önemli olduğunu gösteriyor. DermNet®
Dolayısıyla ciltte yeni ve açıklanamayan bir döküntü ortaya çıktığında “Google görseli doktorluğu” yerine dermatoloji değerlendirmesi çok daha güvenilir bir yol.
Erkekler ve kadınlar bu duruma nasıl yaklaşabilir?
Burada cinsiyet üzerinden kesin karakter hükümleri vermek yerine farklı problem çözme biçimlerinden söz etmek daha doğru.
Mesela forumdaki Mehmet, döküntüyü fark ettiği anda telefonu çıkarıp not almaya başlayabilir:
“İlk lezyon pazartesi çıktı. Çarşamba çoğaldı. Yeni ilaç: yok. Ateş: yok. Kaşıntı: hafif.”
Bu yaklaşım oldukça stratejik. Doktor görüşmesinde işe yarayabilecek bilgileri düzenliyor ve gözlemlerini kaydediyor.
Aynı sırada Elif, “Kaşınıyor mu, canın yanıyor mu, moralini etkiledi mi?” diye sorabilir. Çünkü ciltte görünen bir hastalığın kişinin özgüvenini, sosyal hayatını veya insanlarla iletişimini etkileyebileceğini fark ediyor.
İkisi de farklı ama değerli bir katkı sunuyor.
Üstelik rollerin cinsiyetle sınırlı olmadığını özellikle vurgulamak gerekir. Çok titiz bir kadın hastalık günlüğü tutabilir; çok empatik bir erkek arkadaşının kaygısını önemseyebilir. Sessiz bir genç bütün süreci tek başına araştırabilir; sosyal bir başka hasta forumlardan deneyim toplamayı tercih edebilir.
Asıl mesele “erkekler şöyle, kadınlar böyle” demek değil. Bir sağlık sorununda hem veriye hem de duygusal desteğe ihtiyaç duyulabileceğini kabul etmek.
Pleva stres yüzünden mi olur?
Bu soru forumlarda muhtemelen en çok tartışılacak konulardan biri.
Stres ile birçok cilt hastalığı arasında ilişki konuşulsa da Pleva'nın doğrudan “stres hastalığı” olduğunu söylemek doğru değildir. Pleva'nın kesin nedeni bilinmemektedir ve hastalığın bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmaları üzerinde durulmaktadır. DermNet®